Fotoperiod i fotoperiodyzm

Na jak długo włączać światło roślinom w hydroponice? Co to jest fotoperiodyzm i jaki ma wpływ na wzrost warzyw? Dowiedz się ile godzin światła na dobę potrzebują warzywa w Twoim zestawie.

Fotoperiod – co to znaczy?

Wszystkie opisy roślin na stronie Vegenaut.com zawierają 4 parametry: czas kiełkowania, moc kiełkowania, czas od wysiewu do zbiorów oraz fotoperiod. Od fotoperiodu zależy nie tylko pełen sukces uprawy hydroponicznej, ale także zużycie prądu, jakie generuje zestaw. No dobra, ale co to jest ten fotoperiod?

Mówiąc najprościej, fotoperiod mówi o tym, ile godzin na dobę światło świeci na rośliny. Oprócz tego zawsze podawana jest liczba godzin ciemności. Dlatego przykładowy opis fotoperiodu wygląda tak: 16/8 (16 godzin światła, 8 godzin ciemności), 12/12 (12 godzin światła, 12 godzin ciemności), 24/0 (24 godziny światła, 0 godzin ciemności), itp.

Zwykle za fotoperiod można uznać po prostu czas świecenia lamp w zestawie hydroponicznym. Jednak w przypadku roślin wrażliwych na długość dnia, musimy wziąć pod uwagę także wschód i zachód Słońca. Szczególnie, jeżeli zestaw stoi blisko okna.

W małym zestawie hydroponicznym najlepiej udają się warzywa uprawiane na części zielone. Sałaty, kapusty, nacie. Jednak nawet najmniejsza hydroponika daje możliwość uprawiania pomidorów, rzodkwi, marchwi oraz innych roślin, których plonem są owoce i bulwy. W zależności od tego, czy chcesz uzyskać liście, kwiaty, bulwy czy owoce, musisz odpowiednio ustawić fotoperiod.

Fotoperiodyzm

Jak łatwo się domyślić, fotoperiodyzm to reakcja organizmu na zmianę długości dnia. W zależności od fotoperiodu (czasu ekspozycji na światło naturalne lub sztuczne), rośliny zakwitają i wiążą owoce, a zwierzęta wchodzą w okres godowy i budują gniazda.

Warto pamiętać, że znaczenie ma nie tylko liczba godzin światła na dobę, ale także dobowy czas ciemności. Zarówno zakłócenia czasu ciemności, jak i czasu światła, mogą powodować niepowodzenia w uprawie.

Mówiąc o fotoperiodyzmie, trzeba wspomnieć o roślinach dnia długiego, roślinach dnia krótkiego i roślinach obojętnych na długość dnia.

  • Rośliny dnia długiego – zakwitają i wiążą owoce, gdy dni stają się coraz dłuższe. Zwykle wartość graniczna to 13-16 godzin. Oznacza to, że jeżeli roślina nie otrzyma więcej niż 13-16 godzin światła na dobę, nie zakwitnie nigdy. Przykłady roślin dnia długiego to: rzodkiewka, rzodkiew, sałata, kapusty chińskie (pak choi, tatsoi, kapusta pekińska), szpinak (z wyjątkiem szpinaku nowozelandzkiego), burak, marchew, kolendra, wiele zbóż i traw.
  • Rośliny dnia krótkiego – zakwitają, gdy dzni stają się coraz krótsze. Przykłady: soja, kukurydza, tytoń, chryzantemy, rzepak.
  • Rośliny obojętne na długość dnia – to takie, które bez względu na długość dnia, w końcu i tak zakwitną i zawiążą owoce. Przykłady: bób, groch, pomidory, ogórki, gryka.
Fotoperiod w uprawie na liściie

Uprawiając sałatę, kapusty chińskie, mizunę, endywię, rukolę, lubię stosować fotoperiod 12/12. Według mnie, w przypadku tych warzyw, fotoperiod dłuższy niż 16/8 jest bezcelowy, a w dodatku niektóre z wymienionych roślin mogą nam zakwitnąć. Trzeba też pamiętać, że każda godzina świecenia dłużej odbije się niekorzystnie na rachunku za prąd.

Fotoperiod przy uprawie na kwiaty i owoce

Niektóre rośliny do wypuszczenia kwiatów i zawiązania owoców potrzebują zmiany fotoperiodu. Nawet gatunkom niewrażliwym na długość dnia czasami warto zmieniać fotoperiod, aby naśladować naturalny cykl słońca.

W małym zestawie hydroponicznym możemy z łatwością uprawiać pomidory i inne miniaturowe rośliny wydające owoce. Jeżeli planujemy taką uprawę, na ogół dobrze jest skrócić fotoperiod w okresie, gdy chcemy pobudzić roślinę do kwitnienia i zawiązywania owoców. Dobrze jest także zmienić rodzaj oświetlenia, gdy zależy nam na rozwoju kwiatów i owoców, a nie liści.

Rośliny w okresie kwitnienia i owocowania “wolą” światło czerwone, a w okresie wzrostu części zielonych – światło niebieskie. Na ogół. Najlepiej zawsze sprawdź w kategorii rośliny szczegółowe wskazówki uprawy konkretnych gatunków.

Fotoperiod w uprawie na bulwy

W uprawie hydroponicznej warzyw na bulwy ważne jest to, by nie wybiły w pędy kwiatostanowe. Z tego powodu stosujemy się do takich samych wskazówek, jak w przypadku roślin liściowych. Zazwyczaj oznaczać to będzie, że zastosujemy fotoperiod od 12/12 do 16/8.

Sterowanie fotoperiodem w zestawie hydroponicznym

Większość amatorów hydroponiki używa wyłącznika czasowego/programatora czasowego, by ustawić czas włączania i wyłączania oświetlenia roślin. Nawet w marketach budowlanych dostępne są proste urządzenia analogowe oraz programatory cyfrowe/elektroniczne. Ich obsługa jest bardzo łatwa. Dzięki nim mamy pewność, że światło nad roślinami w hydroponice będzie się włączało i wyłączało zawsze w tych samych godzinach. Nawet wówczas, gdy nie będzie nas w domu.

Fotoperiod 12/1

Najbardziej typowe czasy fotoperiodu to 18/6, 16/8, 12/12 i 20/4. Jednak już od lat 80 XX wieku zaczęto eksperymentować z fotoperiodem 12/1. Polega on na rozłożeniu dobowego cyklu oświetlania roślin na 4 części: 12 godzin światła, 5,5 godzin ciemności, 1 godzina światła, 5,5 godzin ciemności. W ten sposób oświetlamy rośliny łącznie przez 13 godzin na dobę. Wyniki eksperymentów, prowadzonych przez pasjonatów z całego świata, pozwalają sądzić, że ten fotoperiod może się sprawdzić w uprawie roślin w małej hydroponice.

Do ustawienia fotoperiodu 12/1 potrzebny będzie cyfrowy programator automatyczny: każdej doby światło jest 2 razy włączane i 2 razy wyłączane.

Jeżeli masz jakieś ciekawe doświadczenia z fotoperiodem  w uprawie hydroponicznej – daj znać w komentarzu.


Zdjęcie główne: pixabay.com

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *